Zrozumieć starość: Fizjologia zmian i wsparcie starszego psa

Starość to nie choroba – to po prostu nowy etap wspólnej przygody. Starzenie się jest naturalnym procesem, w którym organizm psa zaczyna pracować na nieco niższych obrotach. W codzienności zauważysz to jako pierwsze siwe włosy na pyszczku, delikatnie zamglone oczy czy chwilę wahania przed wejściem po schodach.

Kiedy Twój pies staje się seniorem?

Geriatria to dziedzina medycyny skupiona na diagnozowaniu i wspieraniu starszych pacjentów. Choć starzenie się to proces bardzo indywidualny, istnieje kilka sygnałów, które podpowiedzą Ci, że Twój przyjaciel staje się seniorem.

Mniej energii: Starszy pies ma już mniej siły i chęci do aktywnych zabaw, biegania czy długich spacerów. Możesz zauważyć lekką sztywność przy wstawaniu.
Spowolniony proces uczenia się: zapamiętywanie nowych zachowań nie przychodzi mu już z taką łatwością.
Odmawianie wykonania niektórych znanych ćwiczeń: pies w ten sposób może komunikować Ci, że w danej pozycji (np. siadzie czy leżeniu) odczuwa dyskomfort
Mniejszy apetyt: Pupil wykazuje mniej radości na widok jedzenia, zwłaszcza jeśli karma jest twarda i sucha.
Pogorszenie wzroku i słuchu: Twój czworonóg ma trudności z reagowaniem na hasła (może się to również wiązać z zaburzeniem pamięci) lub omijaniem przeszkód.
Zmiana wyglądu: Sierść starszych psów staje się matowa, a na pyszczku pojawiają się siwe włosy.
Opóźnione reakcje: cały organizm nie funkcjonuje już tak sprawnie, więc Twoja prośba może dotrzeć do psiego mózgu dopiero po dłuższej chwili
Częstsze wychodzenie “za potrzebą”: również metabolizm i siła mięśni już nie ta, co skutkuje częstszym wychodzeniem na sikupę

Jak wykryć to, czego nie widać gołym okiem czyli o badaniach profilaktycznych

Warto pamiętać, że zmiany mogą być naturalnym sygnałem procesu starzenia się, ale potrafią też ukrywać poważniejsze choroby. Do częstych schorzeń, diagnozowanych u seniorów należą: przewlekła niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, cukrzyca, zwyrodnienia stawów, problemy kardiologiczne oraz choroby stomatologiczne. Narządy wewnętrzne, takie jak nerki czy wątroba, potrafią nie dawać żadnych objawów, dopóki ich wydolność drastycznie nie spadnie.

Rozszerzone badania krwi (sprawdzające parametry nerkowe, wątrobowe czy tarczycowe) pozwalają na ocenę stanu zdrowia psa. Do kompletu warto dodać badanie moczu, USG jamy brzusznej oraz echo serca. Wczesna diagnoza to nie tylko lepsze rokowania, ale przede wszystkim szansa na wdrożenie leczenia, które realnie zwiększy długość życia psa i/lub chociaż poprawi jego komfort.

Jak rozpoznać, że stawy potrzebują wsparcia?

Sztywność po odpoczynku, niechętne wskakiwanie do auta czy „rozjeżdżające się” łapy to zazwyczaj objawy choroby zwyrodnieniowej stawów. Psy to prawdziwi mistrzowie kamuflażu – rzadko piszczą z bólu, za to często po prostu wycofują się z aktywności. Warto również zwrócić uwagę na typ rasy naszego psa. Niektóre z nich (np. w typie bull) zostały stworzone do nieodczuwania i nieokazywania bólu (tzn. mają bardzo wysoki próg bólu), zatem ich mowa ciała i odpowiednie badania profilaktyczne mogą powiedzieć nam dużo więcej niż świadome komunikaty.

Dobra wiadomość jest taka, że medycyna weterynaryjna oferuje dziś szereg rozwiązań: od leków przeciwzapalnych i przeciwciał monoklonalnych, po suplementację oraz fizjoterapię (w tym laseroterapię). Niezwykle ważną rolę odgrywa tu wysokiej jakości dieta – każdy nadmiarowy kilogram stanowi ogromne obciążenie dla i tak już nadwyrężonych kości oraz stawów. Komfort poruszania się to klucz do szczęśliwej starości, która wcale nie musi oznaczać cierpienia.

Zadbaj o stawy już za młodu.

Niektóre rasy, jak np. owczarki niemieckie, mają genetyczną tendencję do problemów z dysplazją stawów biodrowych, dlatego warto rozpocząć pracę z fizjoterapeut(k)ą już w pierwszym roku życia psa. Tyczy się to nie tylko ras o specyficznych predyspozycjach. U każdego psa, praca nad rozwojem mięśni i ruchomością stawów może zdziałać jedynie dobro. Jeśli oczywiście jest dobrze prowadzona i dostosowana do jednostki.

Z ciekawostek: większość psów ma problemy ze świadomym używaniem tylnych łap i z tego tytułu często wynikają problemy na starość. Tę świadomość możemy w bardzo prosty sposób pobudzić.

Oto kilka łatwych i nieinwazyjnych ćwiczeń:

zmiany pozycji: siad, stój, leżeć

chodzenie do tyłu

przysiady

target przednimi i tylnymi łapkami

Nie opisuję jak wykonywać i uczyć wspomnianych ćwiczeń, gdyż uważam, że każdy powinien wpierw skonsultować się z odpowiednio wykwalifikowanym trenerem i fizjoterapeut(k)ą.

Żywienie psiego seniora

Dieta to fundament wsparcia organizmu, który z wiekiem zmienia swoje potrzeby. Ponieważ metabolizm seniora zwalnia, warto postawić na posiłki z nieco niższą zawartością tłuszczu, ale z wysokiej jakości białkiem.

Dobrze dobrana dieta psiego seniora powinna być bogata w kwasy omega-3 (EPA i DHA) WARTO O TO ZADBAĆ JUŻ ZA MŁODU o działaniu przeciwzapalnym, antyoksydanty wspierające pracę mózgu oraz błonnik wspomagający pracę jelit. Dopasowanie odpowiedniej dawki pokarmowej to najprostszy sposób, by uchronić go przed otyłością i jej skutkami.

Jeśli Twój pies choruje, jego dieta zawsze powinna być konsultowana indywidualnie z lekarzem weterynarii i wykwalifikowanym dietetykiem. Problemy stomatologiczne u psich seniorów to częsta przypadłość, która nierzadko kończy się koniecznością usunięcia zębów. W takich sytuacjach przejście na miękkie, wilgotne posiłki może okazać się bardzo pomocne.

Czy to już psia demencja?

Starość to nie tylko siwy pyszczek, ale też zmiany zachodzące w mózgu. Psia demencja to trudny etap, w którym świat staje się dla czworonoga niezrozumiały. Twój pies przez dłuższą chwilę wpatruje się w ścianę? Szczeka w nocy bez powodu? A może gubi się na dobrze znanej drodze z ogrodu do domu? To mogą być objawy zespołu dysfunkcji poznawczych, potocznie nazywanego psim Alzheimerem.

W takim przypadku kluczowe jest wsparcie emocjonalne: cierpliwość, zachowanie stałych pór karmienia oraz stymulacja umysłowa. Współczesna medycyna oferuje również preparaty wspierające mikrokrążenie w mózgu oraz suplementy, które potrafią spowolnić ten proces.

Ćwiczenia, które możesz zaoferować swojemu starszemu psu:

poszukiwanie smaczków (np. w macie węchowej czy po prostu w trawie): węszenie aktywuje pracę mózgu, do tego wspomaga wydzielanie endorfin, co stymuluje dobry nastrój

ścieżka sensoryczna: zmienne struktury i wysokości pod łapkami stymulują pracę mięśni głębokich, aktywizują pracę mózgu – wymagają od psa większego skupienia na wykonywanej pracy ← TYLKO UWAGA! Dobór ćwiczen musisz skonsultować z trenerką/em i/lub fizjoterapeut(k)ą, którzy dostosują trudność ścieżki do możliwości Twojego seniora

rutynowe powtarzanie znanych i lubianych ćwiczeń: chodzi nam o to, aby nasz pseniorek czerpał przyjemność ze wspólnej pracy i miał szansę osiągania małych sukcesów; nie chcemy go sfrustrować i/lub sprawić bólu

masaż relaksacyjny i/lub mięśni głębokich: tutaj zalecamy konsultację ze specjalistą (fizjoterapet(k)ą), lepiej nie próbować samemu

lek wet. Joanna Rożyńska, współpraca behawiorystka Aleksandra Karpińska